
انجام درمانهای احیا و صافی مو نظیر کراتینه، بوتاکس و پروتئین تراپی، تحولی بزرگ در زیبایی و سلامت موها ایجاد کرده است. این روشها با بازگرداندن پروتئینهای از دست رفته به ساختار مو، ظاهری ابریشمی، درخشان و سالم به آن میبخشند. با این حال، یکی از شایعترین مسائلی که بسیاری از افراد در هفتههای ابتدایی پس از درمان با آن مواجه میشوند، چرب شدن کف سر بعد از کراتین و بوتاکس است.
این وضعیت میتواند بسیار کلافهکننده باشد؛ بهطوریکه فرد احساس میکند با وجود استحمام روزانه، موهایش تمیز نشده و ریشه موها سنگین و به هم چسبیده است. بسیاری این پدیده را به کیفیت پایین مواد یا اشتباه آرایشگر نسبت میدهند، در حالی که در اکثر موارد، این اتفاق یک واکنش فیزیولوژیک طبیعی و بخشی از پروسه سازگاری مو و پوست سر با شرایط جدید است. در ادامه به بررسی دقیق دلایل این مشکل و راهکارهای عملی برای درمان آن میپردازیم.
برای درک علت چرب شدن موها، ابتدا باید بدانیم چه تغییری در ساختار مو ایجاد شده است. مویی که قبلاً خشک و وز بود، حالا چرا تنها چند ساعت پس از شستشو چرب میشود؟ این اتفاق معمولاً نتیجه سه عامل اصلی است:
تفاوت اصلی موی طبیعی (یا آسیبدیده) با موی کراتین شده در میزان تخلخل یا جذب آن است. قبل از درمان، کوتیکولهای مو (لایه بیرونی فلسمانند) باز و آسیبدیده هستند. چربی طبیعی پوست سر (سبوم) پس از ترشح، به سرعت از ریشه حرکت کرده و جذب حفرههای خالی ساقه مو میشود. در واقع، ساقه مو مانند یک اسفنج، بخشی از چربی را جذب میکند تا نرم شود.
اما پس از انجام کراتین یا بوتاکس، مواد احیاکننده با پر کردن حفرههای مو و ایجاد یک لایه پلیمری محافظ دور ساقه، کوتیکولها را کاملاً میبندند و "مهر و موم" میکنند. در این حالت، ساقه مو اشباع شده و دیگر قابلیت جذب چربی را ندارد. در نتیجه، چربی ترشح شده راهی برای نفوذ به ساقه ندارد و روی سطح پوست سر و سانتیمترهای ابتدایی ریشه باقی میماند. این انباشت چربی، همان چیزی است که باعث میشود موها سنگین و کثیف به نظر برسند.

یکی از مراحل اصلی انجام کراتین و بوتاکس، اتوکشی با حرارت بالا (معمولاً بالای ۲۰۰ درجه سانتیگراد) است. اگرچه آرایشگران حرفهای سعی میکنند اتو را مستقیماً به کف سر نزنند، اما گرمای ساطع شده از صفحات اتو به پوست سر میرسد. پوست سر این حرارت ناگهانی را به عنوان یک تهدید (خشکی شدید) شناسایی میکند. سیستم دفاعی بدن برای مقابله با این خشکی احتمالی، پیامی به غدد سباسه ارسال میکند تا چربی بیشتری تولید کنند. این واکنش واکنشی ممکن است تا دو هفته پس از انجام کار ادامه داشته باشد تا زمانی که پوست سر به تعادل دمایی و رطوبتی بازگردد.
برای حفظ ماندگاری کراتین، استفاده از شامپو بدون سولفات (Sulfate-free) الزامی است. سولفاتها شویندههای قوی هستند که چربی را کاملاً حل میکنند. در مقابل، شامپوهای بدون سولفات شویندههای ملایمتری هستند که قدرت چربیزدایی کمتری دارند. استفاده ناگهانی از این شویندههای ملایم باعث میشود بخشی از چربی و آلودگیها روی پوست سر باقی بماند و به مرور زمان باعث سنگینی مو شود.
بسیاری از افراد تصور میکنند شامپوهای بدون سولفات کف نمیکنند و تمیزکننده خوبی نیستند. واقعیت این است که روش استفاده از آنها متفاوت است. مهمترین تکنیک برای کنترل چربی، شستشوی دو مرحلهای (Double Cleansing) است. یک بار شستشو برای موهای چرب کراتین شده هرگز کافی نیست.
این روش ساده، بدون نیاز به تغییر شامپو، تا ۸۰ درصد مشکلات مربوط به سنگینی و چربی کف سر را برطرف میکند.

همه شامپوهای بدون سولفات یکسان نیستند. بسیاری از تولیدکنندگان برای جبران خشکی مو، مقادیر زیادی روغنهای سنگین مانند آرگان، شیباتر یا سیلیکون به فرمولاسیون خود اضافه میکنند. این ترکیبات برای ساقه مو عالی هستند، اما برای ریشه موی چرب مناسب نیستند.
اگر کف سرتان چرب است، باید هنگام خرید شامپو به نکات زیر دقت کنید:
گاهی اوقات مشکل از شامپو یا نوع مو نیست، بلکه عادات اشتباه ما باعث تشدید چرب شدن کف سر بعد از کراتین و بوتاکس میشود. اصلاح این موارد تاثیر چشمگیری در ماندگاری تمیزی مو دارد:
قانون همیشگی این است: «شامپو برای ریشه، ماسک برای ساقه». هرگز، تاکید میکنیم هرگز، نباید حتی مقدار کمی از ماسک مو یا نرمکننده به ریشه مو برخورد کند. این مواد حاوی ترکیبات پوشانندهای هستند که به شدت به مو میچسبند و منافذ پوست سر را مسدود میکنند. همیشه ماسک را از فاصله ۴ تا ۵ سانتیمتری ریشه (یا از سطح گوش به پایین) استفاده کنید.
آب داغ دشمن موهای چرب است. اگرچه آب داغ چربی را حل میکند، اما بلافاصله پوست سر را خشک کرده و غدد چربی را تحریک میکند تا برای جبران خشکی، چربی بیشتری تولید کنند. همیشه موها را با آب ولرم بشویید و در آخرین مرحله آبکشی، از آب کمی سرد استفاده کنید. این کار باعث بسته شدن منافذ پوست و کاهش ترشح چربی میشود.
بعد از کراتین به دلیل صاف و ابریشمی شدن مو، افراد ناخودآگاه تمایل بیشتری به لمس موهایشان دارند. دستهای ما همواره حاوی مقداری چربی طبیعی و آلودگی است. هر بار که دست در موهایتان میبرید، در حال انتقال چربی به ساقههای مو هستید.
پوست سر نیز مانند پوست صورت نیاز به لایهبرداری دارد تا سلولهای مرده و چربیهای انباشته شده پاک شوند. اگر شستشوی معمولی جوابگو نیست، استفاده از اسکراب کف سر (Scalp Scrub) توصیه میشود.
بهتر است از اسکرابهای شیمیایی ملایم (حاوی اسید سالیسیلیک یا اسیدهای میوه) که مخصوص موهای کراتین شده فرموله شدهاند، استفاده کنید. این محصولات را میتوان هر دو هفته یکبار استفاده کرد. اسکرابها با حل کردن چربیهای سخت شده در دهانه فولیکول، به پوست سر اجازه تنفس میدهند. نکته مهم این است که از اسکرابهای فیزیکی خشن (مثل نمک دریا با دانههای درشت) با احتیاط استفاده کنید تا باعث گره خوردن یا سایش ساقه مو نشوند.

حفظ سلامت ریشه مو همواره باید در اولویت باشد. اگر چربی کف سر غیرقابل کنترل شد، باعث خارش شدید گردید یا ریزش مو افزایش یافت، نباید روی استفاده از شامپوی بدون سولفات پافشاری کرد. انباشت چربی میتواند حاوی هورمون DHT باشد که عامل اصلی ریزش مو است.
در این شرایط خاص، متخصصان پیشنهاد میکنند هر ۱۰ الی ۱۴ روز یکبار، از یک شامپوی معمولی (حاوی سولفات ملایم یا شامپوی شفاف معمولی) استفاده کنید.
روش صحیح: شامپوی معمولی را فقط به کف سر بزنید و ماساژ دهید. سعی کنید کف حاصل از آن تماس زیادی با ساقه مو نداشته باشد و سریع آبکشی کنید. بلافاصله پس از آن، ساقه مو را با ماسک موی مغذی تغذیه کنید. این کار باعث "ریست" شدن پوست سر و پاکسازی عمیق منافذ میشود. اگر این کار را با فاصله زمانی مناسب انجام دهید، آسیب جدی به کراتین وارد نمیشود اما جلوی ریزش مو گرفته میشود.
فراموش نکنید که وضعیت موهای شما بازتابی از وضعیت داخلی بدن و سبک زندگی شماست.

چرب شدن کف سر بعد از کراتین و بوتاکس چالشی رایج اما موقت و قابل کنترل است. این پدیده معمولاً در ماه اول پس از درمان شدت بیشتری دارد و به مرور زمان با سازگاری پوست سر کاهش مییابد.
کلید موفقیت در مدیریت این وضعیت، تغییر دیدگاه نسبت به شستشوی مو است. با اجرای تکنیک "شستشوی دو مرحلهای"، انتخاب شامپوی شفاف و متعادلکننده، پرهیز از آب داغ و استفاده اصولی از ماسک مو، میتوانید تعادل را به موهایتان بازگردانید. اگر احساس کردید چربی مو با علائمی مانند التهاب، جوشهای کف سر یا ریزش غیرعادی همراه است، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید تا سلامت پوست سرتان به خطر نیفتد.